Các hành tinh của Mặt Trời
Tác giả: Đặng Vũ Tuấn Sơn   

Hành tinh (planet) là các thiên thể dưới cấp sao, có khối
lượng nhiều lần nhỏ hơn các sao. Khối lượng của chúng
không đủ để tạo ra các phản ứng tổng hợp hạt nhân giúp
chúng phát sáng được như các ngôi sao nên hành tinh là các
thiên thể tối. Chúng chuyển động quanh ngôi sao theo các quĩ
đạo hình elip với chu kì xác định.
 
Hệ Mặt Trời được biết đến với 8 hành tinh tính từ trong (gần Mặt Trời nhất) ra gồm: Sao
Thuỷ (Mercury), Sao Kim (Venus), Trái Đất (Earth), Sao Hoả (Mars), Sao Mộc (Jupiter),
Sao Thổ (Saturn), Sao Thiên Vương (Uranus) và Sao Hải Vương (Neptune).

Trước đây chúng ta còn biết đến hành tinh thứ 9 là Sao Diêm Vương (Pluto). Tuy nhiên
đến tháng 8 năm 2006, hành tinh này đã được xét lại và với các yếu tố về khối lượng,

đường kính và khả năng phản chiếu ánh sáng quá thấp so với 8 hành tinh còn lại, Sao
Diêm Vương đã bị loại ra khỏi danh sách các hành tinh của Hệ Mặt Trời. Nó được đưa
vào một nhóm thiên thể mới gọi là các “hành tinh lùn” (dwarf planet). Hiện nay nhóm này
gồm có 3 thành viên là Pluto, Ceres - tiểu hành tinh lớn nhất trong vành đai tiểu hành
tinh, và 2003UB313 - một thiên thể được phát hiện năm 2003 tại vành đai Kuiper. Đây là
các thiên thể được coi là trung gian giữa hành tinh và tiểu hành tinh. Chúng không đủ
khối lượng, đường kính và khả năng phản chiếu ánh sáng để trở thành hành tinh nhưng
lại … quá lớn so với kích cỡ trung bình của các tiểu hành tinh.
8 hành tinh trong hệ Mặt Trời được chia làm 2 nhóm:
-          Các hành tinh nhóm trong gồm Sao Thuỷ, Sao Kim, Trái Đất và Sao Hoả
-          Các hành tinh nhóm ngoài gồm Sao Mộc, Sao Thổ, Sao Thiên Vương và Sao
Hải Vương

 
Các hành tinh nhóm trong có khối lượng và kích thước khá nhỏ so với các hành tinh
nhóm ngoài. Hai nhóm hành tinh ngăn cách nhau bởi một vành đai tiểu hành tinh
(asteroid) và vô số các thiên thạch nhỏ cùng quay quanh Mặt Trời.

 
Dưới đây là một vài thông số cơ bản về các hành tinh trong Hệ Mặt Trời

Sao Thuỷ - Mercury
Hành tinh này được đặt tên tương ứng với từ Hermes trong tiếng Hy Lạp, tên gọi của vị
thần truyền tin có đôi giầy có cánh có thể bay đi khắp mọi nơi nhanh hơn cả gió cuốn.
Quả đúng như vậy, Sao Thuỷ là hành tinh gần Mặt Trời nhất và có chu kì năm (chu kì
quay quanh Mặt Trời) nhỏ nhất trong số các hành tinh, khi quan sát từ Trái Đất, bạn sẽ

thấy rõ nó hoàn thành một vòng quay quanh Mặt Trười nhanh như thế nào.
*Các số liệu:
-          Khoảng cách từ Mặt Trời : 0,39 AU (57,9 triệu km)
-          Chu kì quay quanh Mặt Trời: 87,96 ngày (ngày Trái Đất)
-          Chu kì tự quay : 58,7 ngày
-          Khối lượng : 3,3 x 1023 kg
-          Đường kính: 4.878km
-          Nhiệt độ bề mặt: đêm khoảng 100K còn ngày là khoảng 700K
-          Số vệ tinh: không

 

Sao Kim – Venus
Mỗi năm sẽ có vài tháng bạn thấy Sao Mai mọc lên buổi sớm ở chân trời Đông và vài
tháng khác lại thấy Sao Hôm lúc Mặt rời lặn ở chân trời Tây. Chúng rất đẹp và rất sáng,
cả 2, thật ra đều là một hành tinh duy nhất – Sao Kim. Nó là thiên thể sáng nhất bầu trời
đêm của chúng ta (không tính Mặt Trăng), vẻ đẹp của nó làm người thời xưa đặt tên nó
là Venus, theo tiếng Hy Lạp là Aphrodite – nữ thần tình yêu và sắc đẹp.
*Các số liệu:
-          Khoảng cách từ Mặt Trời : 0,723 AU (108,2 triệu km)
-          Chu kì quay quanh Mặt Trời: 224,68 ngày

-          Chu kì tự quay: 243 ngày
-          Khối lượng : 4,87x1024 kg
-          Đường kính: 12.104 km
-          Nhiệt độ bề mặt: 726K
-          Số vệ tinh: không